Blog

Een uitvaart kan tot in de puntjes geregeld zijn en toch weinig vertellen over degene van wie afscheid wordt genomen.

Na een overlijden wordt er ongelooflijk veel geregeld. Een heel legertje professionals staat klaar voor de nabestaanden. Een uitvaartverzorger houdt overzicht. Iemand verzorgt de overledene. Er wordt gezorgd voor een kist, vervoer, bloemen, een locatie, koffie en soms een livestream.

Zo zijn er bij een afscheid veel mensen betrokken. Ieder vanuit zijn eigen vak.

Natuurlijk komt er ook een programma voor de afscheidsdienst. Er is muziek, er zijn foto’s en vaak zijn er mensen die willen spreken. Allemaal waardevolle onderdelen. Maar losse onderdelen vormen nog geen afscheid.

Hoe zorg je ervoor dat woorden, muziek, beelden, stiltes en rituelen elkaar niet alleen afwisselen, maar elkaar versterken?

Daar begint mijn werk als ritueelbegeleider. Samen met de mensen die de overledene het best gekend hebben, ga ik op zoek naar wie hij of zij was. Niet alleen: Wat voor werk deed hij? Maar: Hoe stond hij ’s morgens op? Niet alleen: Ze hield van haar gezin. Maar: hoe merkte je dat?

Waar werd om gelachen? Waarover gemopperd? Welke uitspraak hoorde bij iemand? Wat was lief, eigenwijs, irritant, ontroerend of ingewikkeld? Waar was iemand trots op en waar werd over gezwegen?

Ik ben niet op zoek naar een mooier mens. Ik ben op zoek naar de mens die er werkelijk was.

Van daaruit ontstaat het verhaal dat ik vertaal naar woorden, muziek, beelden, sprekers, stiltes en rituelen die samen één geheel vormen. Dan wordt muziek meer dan een mooi lied en zijn foto’s meer dan een serie beelden. Alles krijgt betekenis omdat het bijdraagt aan hetzelfde verhaal.

Dat is mijn vak. Luisteren, vragen, zoeken, schrijven, schrappen en verbinden. Net zolang tot losse herinneringen samen een afscheid vormen waarin mensen degenen die ze verliezen herkennen. Precies zoals hij of zij was.

Het afscheid is immers niet alleen voor degene die is gestorven. Het is misschien nog wel meer voor degenen die achterblijven. Zij moeten na dat ene uur verder. Een uitvaart gaat daarom niet alleen over de vraag: ‘Wie was deze mens?’ Net zo belangrijk is: ‘Wat hebben de mensen die achterblijven nodig om afscheid te kunnen nemen?’

Een mensenleven verdient meer dan een goed geregelde uitvaart. Het verdient een afscheid waarin alles wat wordt gehoord, gedaan en gezien samenkomt, zodat de mensen die achterblijven niet alleen denken: ‘Het was mooi’, maar vooral: ‘Ja. Zo was hij.’